Nisan ayında İran semalarında düşen bir ABD F-15 savaş uçağının pilotu, kurtarıldıktan sonra “denizanası gibi” hareket eden çok sayıda İran drone’u gördüğünü ifade etti. Bu dikkat çekici gözlem, ABD istihbarat birimleri arasında Tahran’ın drone teknolojisi kabiliyetlerine yönelik ciddi bir tartışma başlattı.
CNN International’a konuşan kaynaklara göre, pilot drone’ların tek tek değil, birbirine bağlıymış gibi hareket ettiğini anlattı. Büyük drone’ların altında daha küçük drone’ların bulunduğu ve bu görüntünün “denizanası” benzeri bir oluşumu andırdığı belirtildi. Bir kaynak, pilotun havada adeta “drone’dan mayın tarlası” gördüğünü aktardı.
Pilotun ifadesi, ABD istihbaratında İran’ın daha önce değerlendirilmeyen yeni bir drone kabiliyetine ulaşmış olabileceği şüphesini doğurdu. Ancak, kazanın ardından pilotun sarsıntı geçirmesi nedeniyle istihbarat yetkilileri, gözlemlerin netliği konusunda değerlendirmeler yaptı.
Yetkililer, pilotun gerçekten bilinmeyen bir drone kabiliyetine mi tanık olduğunu, İran’ın bir deneme mi yaptığını yoksa çölde oluşan bir serap mı gördüğünü sorguladı. Yetkililer ayrıca, pilotun gördüklerinden emin olup olmadığını da sorguladı. F-15’in düşmesine neyin neden olduğu halen araştırılıyor.
Kaynaklara göre, pilotun tarif ettiği sistemin teknik karşılığı “one-to-many meshed networking” (tek merkezden çoklu drone ağı) olarak biliniyor. Bu sistem, bir operatörün aynı anda birden fazla drone’u koordineli bir şekilde yönlendirebilmesine olanak tanıyor.
ABD istihbaratının daha önce İran’ın bu seviyede bir kabiliyete sahip olduğunu değerlendirmediği, ancak Tahran’ın drone teknolojisini geliştirmek için Rusya ve Çin’den destek aldığına dair raporların bulunduğu belirtildi. Drone savaşı uzmanı Emma Bates, CNN’e yaptığı açıklamada, drone’ların belirli bir şekli koruyarak koordineli hareket edebilmesi ve patlayıcı taşıması halinde bunun çok etkili bir saldırı yöntemi olabileceğini vurguladı.
Bu iddialar, ABD ile İran arasında devam eden müzakere sürecinin ortasında gündeme geldi. Taraflar arasında nükleer program, Hürmüz Boğazı, yaptırımlar ve bölgesel askeri gerilim gibi konular masadaki ana başlıklar arasında yer alıyor.
