ABD Başkanı Donald Trump ve İranlı yetkililer, iki ülke arasındaki çatışmaları sona erdirmeyi ve Hürmüz Boğazı’nın güvenli geçişini sağlamayı amaçlayan 14 maddelik mutabakat metnini dijital ortamda imzaladı. Beyaz Saray, anlaşmanın yürürlüğe girdiğini resmen doğruladı. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi de mutabakatın yürürlüğe girdiğini açıkladı.
ABD merkezli haber sitesi Axios, Başkan Trump’ın mutabakatın bir nüshasını G7 Zirvesi için bulunduğu Fransa’daki Versay Sarayı’nda Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile yemek sırasında imzaladığını duyurdu. Bu imza ile anlaşma resmen yürürlüğe girdi. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Bekayi, Farsça ve İngilizce metinlerin benzer olduğunu ve karşı tarafça imzalandığını teyit etti.
Reuters’ın haberine göre, 14 maddelik mutabakat metni taraflar arasında önemli taahhütler içeriyor. İlk madde, ABD ve İran İslam Cumhuriyeti’nin Lübnan dahil tüm cephelerdeki askeri operasyonları derhal ve kalıcı olarak sona erdirme, birbirlerine karşı güç kullanmama veya kullanma tehdidinde bulunmama taahhüdünü belirtiyor.
Anlaşma, tarafların birbirlerinin egemenliğine ve toprak bütünlüğüne saygı göstermesini, iç işlerine karışmamasını öngörüyor. Ayrıca, ABD ve İran İslam Cumhuriyeti, en fazla 60 gün içinde nihai anlaşmayı müzakere edip sonuçlandırmayı taahhüt ediyor. Bu süre karşılıklı rıza ile uzatılabiliyor.
Mutabakat zaptının imzalanmasının ardından ABD, İran İslam Cumhuriyeti’ne yönelik deniz ablukasını ve her türlü engellemeyi kaldırmaya başlayacak. Deniz ablukası 30 gün içinde tamamen sona erecek. ABD, nihai anlaşmanın imzalanmasından sonraki 30 gün içinde İran İslam Cumhuriyeti sınırları yakınındaki kuvvetlerini geri çekmeyi de taahhüt ediyor.
İran İslam Cumhuriyeti ise ticari gemilerin İran Körfezi’nden Umman Denizi’ne güvenli geçişini sağlamak için gerekli düzenlemeleri yapacak. ABD, bölgesel ortaklarıyla birlikte İran İslam Cumhuriyeti’nin yeniden inşası ve ekonomik kalkınması için en az 300 milyar ABD doları tutarında bir plan hazırlamayı taahhüt ediyor. Bu planın uygulama mekanizması 60 gün içinde imzalanacak nihai anlaşmada kesinleşecek.
ABD, nihai anlaşma kapsamında Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararları, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Yönetim Kurulu kararları ve tüm tek taraflı ABD yaptırımları dahil olmak üzere yaptırımları kaldırmayı taahhüt ediyor. İran İslam Cumhuriyeti nükleer silah temin etmeyeceğini veya geliştirmeyeceğini bir kez daha teyit etti. Taraflar, zenginleştirilmiş malzeme stoklarının imhasını UAEA gözetiminde çözüme kavuşturmayı da kabul etti.
Nihai anlaşma imzalanana kadar mevcut durumu koruma kararı alındı. İran İslam Cumhuriyeti nükleer programının mevcut durumunu koruyacak, ABD ise yeni yaptırım uygulamayacak ve bölgeye ilave asker konuşlandırmayacak. ABD, mutabakatın imzalanmasının hemen ardından ve yaptırımların sona ermesine kadar, İran ham petrolü ve bankacılık işlemleri için muafiyetler vereceğini taahhüt etti.
Ayrıca, ABD, İran İslam Cumhuriyeti’ne ait dondurulmuş veya kısıtlanmış fon ve varlıkların kullanımına tam olarak açılmasını taahhüt ediyor. Taraflar, mutabakat zaptının başarılı uygulanmasını ve nihai anlaşmaya gelecekte uyulmasını izlemek üzere bir yürütme mekanizması kurulması konusunda da anlaştı.
